Jak wybrać tłumacza przysięgłego – 10 kryteriów, które warto sprawdzić

Jak wybrać tłumacza przysięgłego: Kiedy stajemy przed koniecznością złożenia jakichkolwiek oficjalnych dokumentów w zagranicznych instytucjach, lub gdy posiadamy dokumenty sporządzone w języku obcym i chcemy złożyć je np. w polskim urzędzie, konieczne będzie wykonanie ich urzędowego przekładu.

Informację o tym, kiedy należy udać się z tłumaczeniem do tłumacza przysięgłego, zazwyczaj przekazuje klientowi instytucja, w której będzie on składać swoje dokumenty. Jednak osoby całkowicie niezaznajomione z branżą tłumaczeniową mogą się zastanawiać, kto dokładnie może wykonać takie tłumaczenie i jak w ogóle znaleźć fachowca, który mógłby się tego zadania podjąć.

Zdarza się, że konkretne instytucje, takie jak Urząd Stanu Cywilnego, bank lub kancelaria notarialna, mogą wskazać namiary do konkretnego biura, z którym regularnie współpracują. Czasem jednak zdarza się też tak, że to klient na własną rękę musi znaleźć specjalistę od odpowiedniego języka. W tym artykule postaramy się zatem odpowiedzieć na fundamentalne pytanie: jakie kryteria wziąć pod uwagę przy wyborze tłumacza przysięgłego?

1. Uprawnienia tłumacza przysięgłego

Pierwszym i absolutnie najważniejszym kryterium, które klient powinien wziąć pod uwagę podczas poszukiwań, jest posiadanie przez danego wykonawcę odpowiednich uprawnień. Aby dowiedzieć się, kim jest tłumacz przysięgły i jakie są jego uprawnienia, musimy spojrzeć na rygorystyczne procedury państwowe.

Tłumacz przysięgły to osoba, która uzyskała pozytywny wynik z trudnego, państwowego egzaminu organizowanego przez Ministerstwo Sprawiedliwości i została oficjalnie zaprzysiężona przez Ministra podczas uroczystego ślubowania w Warszawie. Po takim ślubowaniu specjalista zostaje wpisany na centralną listę prowadzoną przez Ministerstwo oraz otrzymuje swoją urzędową pieczęć zawierającą numer nadanych uprawnień – od tego czasu może on już oficjalnie wykonywać tłumaczenia poświadczone (pisemne) oraz uwierzytelnione (ustne).

Zgodnie z ustawą o zawodzie tłumacza przysięgłego z 25 listopada 2004 r., osoba ta posiada również inne uprawnienia, takie jak np. wydawanie odpisów (czyli dodatkowych, prawomocnych egzemplarzy) tłumaczeń, które już wcześniej wykonała. Kolejnym uprawnieniem jest możliwość urzędowego poświadczenia tłumaczenia, które zostało przygotowane przez kogoś innego (np. przez samego klienta). Oczywiście w tym przypadku tłumacz musi najpierw skrupulatnie sprawdzić tekst i ocenić, czy nadaje się on do poświadczenia, czy też zawiera tyle błędów, że konieczne jest wykonanie pracy od zera.

Co ważne, we wspomnianych wyżej kompetencjach nie ma uprawnień ani do nadawania poświadczeń notarialnych, ani do nadawania klauzul Apostille. Te dwie usługi są bardzo często mylone przez klientów (zwłaszcza zagranicznych), gdyż angielski termin certification jest powszechnie używany przez osoby niezaznajomione z językiem prawniczym na określenie różnego rodzaju poświadczeń.

Warto jednak jednoznacznie wyjaśnić, że poświadczenie notarialne określane jest terminem notarization i może go dokonać wyłącznie notariusz. Z kolei legalizacja tłumaczenia przysięgłego (Apostille) jest nadawana na dokumentach tylko przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych w Warszawie. Sprawdzenie, czy dany ekspert posiada uprawnienia, pomaga ustalić zakres pomocy w sprawach urzędowych, którą może on nam realnie zaoferować.

2. Specjalizacja tłumacza przysięgłego

Kolejnym kryterium wartym uwagi jest zakres branż, w których dany ekspert się specjalizuje. Bardzo często zgłaszają się do nas klienci z dokumentami zawierającymi wysoce specjalistyczną terminologię z zakresu inżynierii, IT, medycyny, finansów lub prawa.

Każda z tych dziedzin posiada swoją unikalną nomenklaturę. Na przykład tłumaczenia techniczne przysięgłe wymagają zupełnie innego zasobu słownictwa niż akty notarialne. Nie każdy tłumacz będzie czuł się swobodnie w każdej z tych dziedzin. Najczęściej zdarza się tak, że dany specjalista decyduje się na 1 lub maksymalnie 2 główne specjalizacje, aby móc stale podnosić swoje kwalifikacje poprzez uczestnictwo w specjalistycznych szkoleniach i warsztatach.

Doskonałym przykładem jest dokumentacja zdrowotna (karty informacyjne z leczenia szpitalnego, epikryzy). Zawiera ona żargon odnoszący się zarówno do rozpoznanych chorób, jak i skomplikowanych elementów ludzkiej anatomii. Dlatego jeśli potrzebne są tłumaczenia przysięgłe medyczne (doświadczenie w medycynie), klient musi wybrać osobę z odpowiednim dorobkiem. Błąd w przekładzie karty pacjenta może wpłynąć na życie lub zdrowie osoby leczonej. Tłumacz, składając swój podpis i pieczęć, przyjmuje na siebie pełną odpowiedzialność karną i dyscyplinarną za jakość tego przekładu.

Jeśli ekspert z danej, wąskiej dziedziny nie jest aktualnie dostępny, klient może podjąć współpracę z innym tłumaczem. Należy jednak upewnić się, że osoba ta posiada doskonałe umiejętności analityczne i potrafi sprawnie poruszać się po branżowych słownikach, glosariuszach i międzynarodowych bazach danych.

3. Poufność w pracy tłumacza przysięgłego

Bezpieczeństwo danych to fundament tej profesji. Zlecając dokumenty, warto mieć świadomość, jak kwestię tę reguluje Kodeks tłumacza przysięgłego (omówienie zasad etyki zawodowej).

Poufność rozumiana jest tu jako ochrona wszelkich danych wrażliwych, do których ekspert uzyskuje dostęp w trakcie wykonywania swojej pracy – zarówno pisemnej, jak i ustnej. Sam kodeks wymienia w tym kontekście wprost: „tajemnicę postępowania, negocjacji, korespondencji, dane osobowe i inne tajemnice prawnie chronione”.

Jak więc widzimy, wszelkie numery PESEL, adresy zamieszkania, historie chorób czy dane finansowe spółek biorących udział w negocjacjach handlowych, muszą zostać zachowane w ścisłej tajemnicy pod groźbą dotkliwej odpowiedzialności karnej i dyscyplinarnej. Powierzając swoje dokumenty Kancelarii Tłumacza MS Mostowy, klient ma 100% gwarancję, że jego dane nie zostaną w żaden sposób ujawnione osobom nieuprawnionym.

4. Doświadczenie zawodowe tłumacza przysięgłego

Kolejnym istotnym aspektem jest doświadczenie zawodowe wykonawcy. Warto na samym początku zastanowić się, czy zależy nam na asyście rynkowego weterana z wieloletnim stażem, czy też jesteśmy otwarci na współpracę z nowo zaprzysiężonym specjalistą. Należy pamiętać, że nawet nowo upieczeni tłumacze posiadają już bardzo duże doświadczenie warsztatowe, gdyż sama biegłość w przekładzie jest podstawowym warunkiem zdania niezwykle trudnego egzaminu państwowego.

Sposobem na weryfikację doświadczenia może być sprawdzenie oficjalnych rejestrów państwowych, jak również baza tłumaczy przysięgłych. Warto zajrzeć również na stronę internetową danej kancelarii oraz zapoznać się z opiniami w wizytówce Google. Najlepszym weryfikatorem pozostaje jednak bezpośredni kontakt telefoniczny lub mailowy, podczas którego tłumacz odpowie na wszystkie dręczące klienta wątpliwości.

5. Jakość wykonywanych tłumaczeń przysięgłych

To kryterium jest nierozerwalnie związane z ustawowymi wymogami staranności i wierności tłumaczenia. Poprzez „staranność” rozumiemy wykonanie pracy z pedantyczną dbałością o każdy szczegół – przełożenie nie tylko głównej treści, ale również wszelkich pobocznych elementów: znaków graficznych, pieczęci, hologramów czy odręcznych podpisów.

Staranność to również wydanie tekstu całkowicie wolnego od błędów (nawet drobnych literówek), ponieważ jedna cyfra pomyłki w numerze VIN czy dacie urodzenia może skutkować bezwzględnym odrzuceniem dokumentu w urzędzie. Z kolei „wierność tłumaczenia” oznacza takie przełożenie treści z języka źródłowego na docelowy, aby była ona maksymalnie bliska znaczeniu oryginalnego tekstu, a jednocześnie w pełni zrozumiała dla zagranicznego odbiorcy urzędowego.

6. Termin realizacji tłumaczenia przysięgłego

Czas to pieniądz, dlatego termin realizacji jest dla wielu klientów priorytetem. Kancelaria Tłumacza MS Mostowy zawsze stara się wychodzić naprzeciw oczekiwaniom zleceniodawców. Niejednokrotnie zdarzają się sytuacje, w których klient potrzebuje dokumentów natychmiast – oferujemy wtedy ekspresowe tłumaczenie przysięgłe (a nawet tzw. super ekspres), co w miarę naszych możliwości staramy się sprawnie zrealizować. Warto jednak pamiętać, że za realizację zleceń w trybie przyspieszonym tłumacz ma pełne prawo doliczyć podwyższoną stawkę taryfową.

Na ostateczny termin wpływ ma wiele zmiennych: długość przesłanego pliku, formatowanie, aktualne obłożenie pracą biurową oraz liczba tłumaczeń ustnych, które tłumacz realizuje w terenie (w sądach, urzędach, bankach czy kancelariach notarialnych). Dlatego najlepszym sposobem na określenie czasu realizacji jest wysłanie precyzyjnego zapytania z załączonym skanem dokumentu.

7. Sposób rozliczania tłumaczenia przysięgłego

Wiedza o tym, ile kosztuje tłumaczenie przysięgłe, pozwala uniknąć zaskoczeń. Za jednostkę obliczeniową przy tekstach pisemnych zawsze przyjmuje się ustawową „stronę rozliczeniową”, a nie fizyczną kartkę A4, co często myli klientów.

Kwestię tę reguluje Ustawa z dnia 25 listopada 2004 r. Zgodnie z nią jedna strona to dokładnie 25 wierszy po 45 znaków. Pod pojęciem „znaków” ustawa rozumie wszystkie widoczne znaki drukarskie oraz uzasadnione budową zdania spacje. Gdy odwzorowanie układu 25×45 jest niemożliwe, przepisy wprost wskazują, że 1 strona rozliczeniowa to zawsze 1125 znaków ze spacjami.

Z kolei tłumaczenia ustne wyceniane są zupełnie inaczej – zazwyczaj godzinowo lub w tzw. blokach. Blok obejmuje zazwyczaj gotowość tłumacza do pracy przez maksymalnie 4 godziny. Przy stawkach godzinowych podawana jest opłata za pierwszą godzinę oraz za każdą kolejną rozpoczętą. Co niezwykle istotne (zgodnie z prawem), każda rozpoczęta godzina liczy się jako pełna – nawet jeśli przedłużyła się jedynie o 5, 10 czy 15 minut. Przy zleceniach komercyjnych (poza sądem i policją) tłumacz ma nieco większą swobodę ustalania własnego cennika rynkowego, dlatego warto doprecyzować to przed spotkaniem.

8. Forma dostarczenia gotowego tłumaczenia przysięgłego

Zastanawiając się nad wyborem wykonawcy, warto sprawdzić, czy jego biuro tłumaczeń i kancelaria tłumacza przysięgłego oferuje dogodne formy odbioru. Ponieważ dokumenty te wydawane są w formie papierowej z tuszową pieczęcią, najpopularniejszy jest odbiór osobisty. Alternatywą jest wysłanie dokumentacji kurierem lub listem poleconym (priorytetowym) za pośrednictwem Poczty Polskiej.

W przypadku klientów zamieszkujących inne miasta lub kraje, kluczowe staje się przesłanie wysokiej jakości skanu PDF przed nadaniem przesyłki fizycznej. Dzięki temu klient może od razu załączyć elektroniczną kopię w portalu urzędowym, a oryginał donieść po jego otrzymaniu od kuriera. Pamiętajmy jednak, aby poinformować o tym na etapie składania zamówienia, ponieważ wysyłka fizyczna wiąże się z doliczeniem dodatkowych kosztów pocztowych. Warto też upewnić się, czy odbiór osobisty odbywa się w profesjonalnym biurze stacjonarnym w wyznaczonych godzinach, czy np. w prywatnym mieszkaniu wykonawcy.

9. Dostępność tłumacza przysięgłego i komunikacja

Profesjonalizm objawia się również w komunikacji. Zwróć uwagę, czy tłumacz sprawnie odpowiada na zapytania mailowe, regularnie sprawdza skrzynkę odbiorczą oraz czy odbiera telefony (lub przynajmniej oddzwania w racjonalnym czasie).

Równie ważna jest umiejętność jasnego tłumaczenia procedur osobom, które nie są na co dzień związane z prawem i urzędami. Cierpliwość i wysoka kultura osobista to cechy dobrego eksperta. Pierwszorazowi klienci często zadają te same, podstawowe pytania co ich poprzednicy. Rolą tłumacza jest wyrozumiałe i klarowne rozwianie wszelkich ich wątpliwości.

10. Zgodność tłumaczeń przysięgłych z wymogami formalnymi

Ostatnim, lecz niemniej ważnym kryterium jest wiedza tłumacza na temat specyficznych wymagań docelowych instytucji państwowych. Zanim klient wyda pieniądze, powinien dopytać w swoim urzędzie o konkretne wytyczne.

Doskonałym przykładem jest tłumaczenie przysięgłe dokumentów do USC (Urzędu Stanu Cywilnego). Polskie urzędy stanu cywilnego wymagają, aby przekłady zagranicznych aktów urodzenia czy małżeństwa były sporządzane wyłącznie na podstawie oryginalnych dokumentów – praca na zwykłym skanie zostanie odrzucona.

Inny przykład to tłumaczenie przysięgłe prawa jazdy dla Wydziału Komunikacji. W przypadku tych procedur, urzędnicy zawsze wymagają, aby pod wydrukowane tłumaczenie fizycznie podpięta była kserokopia zagranicznego dokumentu, która na złączeniu zostanie opieczętowana i zaparafowana przez tłumacza. Wiedza o takich niuansach to domena ekspertów, która oszczędza klientowi stresu i odrzucenia wniosku.

Podsumowanie

Wybór odpowiedniego biura czy kancelarii wcale nie należy do najprostszych zadań – szczególnie w przypadku popularnych języków (jak angielski czy niemiecki), gdzie rynek obfituje w setki zarejestrowanych specjalistów. Powyższe 10 kryteriów stanowi jednak doskonały filtr selekcyjny. Dla jednych priorytetem będzie bliskość geograficzna biura, a dla innych decydujące okażą się wąska specjalizacja medyczna, możliwość wysyłki kurierem oraz nienaganna komunikacja i rygorystyczna poufność danych.

FAQ: Jak wybrać tłumacza przysięgłego?